V.I.Lênin và cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội

V.I.Lênin đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội

Chủ nghĩa cơ hội, theo quan điểm của V.I.Lênin là khuynh hướng lệch lạc trong phong trào công nhân, thể hiện ở việc từ bỏ mục tiêu cách mạng lâu dài, thỏa hiệp với giai cấp tư sản, chạy theo lợi ích trước mắt hoặc lợi ích cá nhân. Nó thường núp dưới những khẩu hiệu “cải lương”, “thực dụng” hoặc “linh hoạt”, nhưng thực chất là làm suy yếu bản chất cách mạng của Đảng. V.I.Lênin cho rằng chủ nghĩa cơ hội không phải là hiện tượng cá biệt mà là sản phẩm của những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, đặc biệt trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản phát triển sang đế quốc chủ nghĩa.

Trong thời kỳ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, phong trào công nhân quốc tế chứng kiến sự trỗi dậy của các trào lưu cơ hội trong Quốc tế II. Nhiều lãnh đạo đảng xã hội - dân chủ đã rời bỏ lập trường cách mạng, ủng hộ chiến tranh đế quốc hoặc hợp tác với giai cấp thống trị. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải đấu tranh để bảo vệ sự thuần khiết của lý luận và đường lối cách mạng.

Trong bối cảnh đó, V.I.Lênin đã tiến hành cuộc đấu tranh toàn diện, cả về lý luận và thực tiễn, chống lại chủ nghĩa cơ hội. Trước hết, ông phê phán mạnh mẽ những quan điểm xét lại của Eduard Bernstein - người chủ trương từ bỏ cách mạng vô sản, chuyển sang cải cách ôn hòa trong khuôn khổ chủ nghĩa tư bản. V.I.Lênin chỉ rõ rằng “những quan điểm này làm biến dạng chủ nghĩa Mác, làm suy yếu ý chí đấu tranh của giai cấp công nhân”[1].

Bên cạnh đó, V.I.Lênin cũng đấu tranh chống lại khuynh hướng “tả khuynh” cực đoan, coi đây là một dạng khác của chủ nghĩa cơ hội. Trong tác phẩm nổi tiếng “Bệnh ấu trĩ tả khuynh trong phong trào cộng sản”, V.I.Lênin phê phán những quan điểm giáo điều, thiếu thực tiễn, từ chối tham gia các hình thức đấu tranh hợp pháp cần thiết.

Một đóng góp quan trọng khác của V.I.Lênin là việc xây dựng một chính đảng kiểu mới của giai cấp vô sản, có kỷ luật chặt chẽ, lý luận vững vàng và gắn bó với quần chúng. Ông cho rằng chỉ có một Đảng như vậy mới đủ sức chống lại các khuynh hướng cơ hội. Sự ra đời của Đảng Bôn-sê-vích là minh chứng cho tính đúng đắn của quan điểm này, dẫn tới thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga.

Cuộc đấu tranh của V.I.Lênin chống chủ nghĩa cơ hội có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác. Ông đã chỉ ra rằng nếu không kiên quyết đấu tranh với các khuynh hướng cơ hội, phong trào cách mạng sẽ bị tha hóa và mất phương hướng. Đồng thời, ông cũng khẳng định rằng đấu tranh này phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, gắn liền với việc xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Về mặt thực tiễn, những bài học cuộc đấu tranh của V.I.Lênin chống chủ nghĩa cơ hội cho thấy tầm quan trọng của việc giữ vững nguyên tắc, nhưng đồng thời phải linh hoạt trong sách lược. Đấu tranh chống cơ hội không có nghĩa là bảo thủ, mà là kiên định mục tiêu chiến lược trong khi vận dụng sáng tạo các phương pháp đấu tranh phù hợp với điều kiện cụ thể.

Đấu tranh chống lại những biểu hiện cơ hội chính trị ở Việt Nam hiện nay

Ở Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, công cuộc đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, các biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội, nhất là cơ hội chính trị cũng có nguy cơ xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

Trước hết, có thể thấy biểu hiện cơ hội ở sự suy thoái về tư tưởng chính trị, khi một bộ phận cán bộ, đảng viên dao động về lập trường, giảm sút niềm tin vào mục tiêu cách mạng, thậm chí hoài nghi với những chủ trương, đường lối mới của Đảng. Đây là dạng cơ hội nguy hiểm vì nó làm xói mòn nền tảng tư tưởng và niềm tin vào con đường phát triển của đất nước.

Bên cạnh đó, cơ hội chính trị còn thể hiện ở lối sống thực dụng, đặt lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm lên trên lợi ích của Đảng và nhân dân; từ đó dẫn đến các hành vi chạy chức, chạy quyền, tham nhũng, tiêu cực, lợi dụng vị trí công tác để trục lợi.

Một biểu hiện khác là tình trạng “nói không đi đôi với làm”, thể hiện ở việc phát biểu thì rất đúng đắn nhưng hành động lại thiếu quyết liệt hoặc né tránh trách nhiệm, nhằm giữ vị trí an toàn, không dám đấu tranh với sai phạm, những biểu hiện tiêu cực xuất hiện trong tổ chức, cá nhân.

 Ngoài ra, cơ hội chính trị còn xuất hiện dưới dạng “gió chiều nào theo chiều ấy”, tức là thái độ thiếu kiên định, dễ thay đổi quan điểm theo lợi ích trước mắt hoặc theo áp lực từ môi trường xung quanh, làm suy giảm tính chiến đấu và tính nguyên tắc trong hoạt động của tổ chức. Trong môi trường truyền thông số, một số cá nhân còn lợi dụng mạng xã hội để phát ngôn thiếu trách nhiệm, đưa ra những quan điểm trái chiều nhằm gây chú ý hoặc phục vụ lợi ích cá nhân, góp phần làm nhiễu loạn thông tin và tác động tiêu cực đến dư luận.

Đáng chú ý, cơ hội chính trị không chỉ biểu hiện ở cá nhân mà còn có thể nảy sinh trong tổ chức, thông qua tình trạng nể nang, né tránh, thiếu kiên quyết trong đấu tranh nội bộ, dẫn đến việc bao che sai phạm hoặc xử lý không triệt để. Những biểu hiện này nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời sẽ làm suy giảm niềm tin của nhân dân, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và vai trò lãnh đạo của Đảng.

Việc vận dụng tư tưởng của V.I.Lênin đòi hỏi phải nhận diện rõ các biểu hiện cơ hội để có biện pháp đấu tranh phù hợp. Trước hết, cần tăng cường giáo dục lý luận chính trị, giúp cán bộ, đảng viên hiểu rõ bản chất của chủ nghĩa cơ hội và nâng cao “sức đề kháng” trước những tác động tiêu cực. Đây là điều kiện tiên quyết để giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Chủ nghĩa cơ hội thường gắn liền với sự tha hóa quyền lực, vì vậy việc xây dựng một hệ thống kiểm soát hiệu quả sẽ góp phần ngăn chặn từ gốc. Đồng thời, phải thực hiện nghiêm nguyên tắc tự phê bình và phê bình, coi đây là công cụ quan trọng để phát hiện và xử lý các biểu hiện lệch lạc.

Ngoài ra, cần củng cố mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân. Khi Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe và phục vụ lợi ích của nhân dân, các biểu hiện cơ hội sẽ khó có điều kiện phát triển. Đây cũng là bài học lớn từ V.I.Lênin về vai trò của quần chúng trong sự nghiệp cách mạng.

Cuộc đấu tranh của V.I.Lênin chống chủ nghĩa cơ hội là một di sản lý luận và thực tiễn vô giá đối với phong trào cách mạng thế giới. Những bài học từ V.I.Lênin vẫn vẹn nguyên giá trị trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt đối với Việt Nam trong quá trình đổi mới và phát triển. Việc nhận diện, đấu tranh và ngăn chặn các biểu hiện cơ hội chính trị không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là điều kiện bảo đảm sự trong sạch, vững mạnh của Đảng, tạo nền tảng vững chắc đưa đất nước phát triển trong kỷ nguyên mới.