Đôi điều suy nghĩ về vấn đề tự nghiên cứu, bồi dưỡng cập nhật kiến thức lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên trên Internet hiện nay

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và giảng bài cho lớp học bồi dưỡng đảng viên mới của Đảng bộ Hà Nội, ngày 14/5/1966. (Nguồn: ditichhochiminhphuchutich.gov.vn)

Theo Hồ Chí Minh, tự học là tự mình quản lý việc học tập, lĩnh hội tri thức của bản thân. Người học tự vạch ra kế hoạch học tập cho chính mình, kiên trì và nhẫn nại thực hiện kế hoạch đó một cách bài bản, sau đó người học tự kiểm tra đánh giá kết quả đã đạt được, rút kinh nghiệm cho bản thân mình. Như vậy, việc tự học là do chính bản thân người học quyết định, người học tự giác, tự chủ không cần sự nhắc nhở, giao nhiệm vụ của người khác, tự mình nhận thấy nhu cầu của bản thân để rồi từ đó tiến hành việc tự học. Muốn “tự học” được hiệu quả thì bản thân người học phải xác định mục đích và xây dựng động cơ học tập đúng đắn, học ở mọi lúc, mọi nơi. Bên cạnh đó, người học phải tự đưa ra kế hoạch học tập cụ thể, sắp xếp thời gian học tập hợp lý, đặc biệt khi đã lên kế hoạch đề ra thì phải quyết tâm thực hiện theo phương châm “kế hoạch 10 phần thì biện pháp phải 20 phần và quyết tâm 30 phần”(2). Đồng thời, muốn tự học đạt hiệu quả thì “học phải đi đôi với hành”, học đến đâu luyện tập và thực hành đến đó, đây cũng là vấn đề thời sự, thường xuyên, tất yếu đối với tất cả người học. Vấn đề tự học là một tư tưởng lớn của Hồ Chí Minh, học tập suốt đời là phẩm chất cao đẹp, xuyên suốt trong tư tưởng của Bác. Bằng tấm gương học tập suốt đời, Bác đã để lại nhiều bài học và những chỉ dẫn quý báu, trong đó có những nội dung rất cơ bản, vẹn nguyên giá trị mà chúng ta cần học tập và noi theo.

Thực hiện Kế hoạch số 14-KH/TW, (25/3/2019) của Ban Bí thư thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Ban Tuyên giáo Trung ương đã chủ trì tổ chức triển khai “Đề án thí điểm phổ biến, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên trên Internet”. Đây là Đề án quan trọng để đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phổ biến, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức lý luận chính trị theo Nghị quyết số 35-NQ/TW, là yêu cầu cấp thiết được đã được nêu trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng: “đổi mới căn bản nội dung chương trình, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo hướng khoa học, sáng tạo, hiện đại và gắn lý luận với thực tiễn. Đề án được triển khai tại 12 địa phương, cơ quan, đơn vị: Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương, Đảng ủy khối Doanh nghiệp Trung ương; Thành ủy Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ; Tỉnh ủy Thái Nguyên, Tuyên Quang, Sơn La, Hà Tĩnh, Đắk Lắk, Bình Định, Bình Dương.  Đặc biệt, việc triển khai này hợp với xu thế phát triển của thời đại khi cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ với tác động chính là việc chuyển đổi số trong tất cả các lĩnh vực hoạt động. Bên cạnh đó, đại dịch COVID-19 đã làm ảnh hưởng tới vấn đề dạy và học, trong đó có dạy và học lý luận chính trị. Chính vì vậy, việc bồi dưỡng, cập nhật kiến thức lý luận trực tuyến là việc làm rất cần thiết để hoạt động này triển khai thiết thực, đem lại hiệu quả tích cực nhất, khuyến khích cán bộ, đảng viên chủ động ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao năng lực nghiên cứu bồi dưỡng, cập nhật kiến thức lý luận chính trị, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Là một đảng viên, giảng viên trường Chính trị tỉnh, tôi nhận thấy khi tham gia vào hệ thống thí điểm qua địa chỉ: lyluanchinhtri.dcs.vn với cá nhân tôi là một “trải nghiệm” khá thú vị. Bởi lẽ đây cũng là cơ hội để tôi tự học tập và nghiên cứu các nội dung, tài liệu quý của các thầy cô, đồng nghiệp, qua đó phục vụ tốt cho công tác giảng dạy. Thời gian đầu khi chưa tiếp cận với nội dung nghiên cứu và chưa định hình việc sử dụng hệ thống như thế nào cho hiệu quả, tôi cũng cảm thấy khá lo lắng, bối rối, đặc biệt lo lắng mình có thể hoàn thành hết các bài kiểm tra lý luận chính trị không. Thậm chí thời gian đầu tôi còn tự cho rằng, việc nghiên cứu này “có vẻ” khá mất thời gian, nếu không tập trung thì sẽ không thể hoàn thành hết được khi còn bị các công việc khác chi phối.

Tuy nhiên, sau nghiên cứu bản hướng dẫn sử dụng của Ban Tuyên giáo Trung ương và tìm hiểu các nội dung liên quan, tôi lại có suy nghĩ khác. Để tiếp cận với website, tôi đã dành 30 phút trong quỹ thời gian của bản thân để tham gia nghiên cứu. Ấn tượng đầu tiên, tôi nhận thấy, website được thiết kế rất khoa học, ngay tên trang website: LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Phổ biến, Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đã toát lên được mục đích, ý nghĩa cần đạt tới. Đồng thời, các đề mục được bố trí rõ ràng, khoa học bao gồm: Trang chủ, Kiến thức, Nghiệp vụ, Tư liệu - bài giảng, Kiểm tra, Nghiên cứu - Trao đổi, Hỗ trợ.

Giao diện trang chủ lyluanchinhtri.dcs.vn (Ảnh: Hoàng Lĩnh)

Ở mục Kiến thức lý luận chính trị, những nội dung website đăng tải bao gồm: Các giáo trình 5 môn lý luận chính trị: Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị - Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Tư tưởng Hồ Chí Minh; Những bài viết khái quát về những vấn đề cốt lõi của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh. Những điểm mới, cốt lõi của Nghị quyết Đại hội XIII và các nghị quyết Trung ương khoá XIII của Đảng. Các bài viết của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng và các chuyên gia về những nội dung: Kinh tế thị trường định hướng XHCN; Giáo dục và đào tạo; khoa học và công nghệ; văn hóa và con người Việt Nam; Quản lý phát triển xã hội; Quản lý đất đai, tài nguyên, bảo vệ môi trường, về biến đổi khí hậu; Quốc phòng, an ninh; Đối ngoại; Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị giai đoạn 2021-2025; Quan điểm, đường lối của Đảng về CNXH và xây dựng CNXH ở Việt Nam thời kỳ đổi mới…

Ở mục Nghiệp vụ công tác lý luận chính trị, những nội dung đăng tải trên website bao gồm: Các giáo án, bài giảng dành cho các đối tượng cao cấp, trung cấp, sơ cấp về lý luận chính trị; Các hướng dẫn, tài liệu bồi dưỡng về lý luận chính trị; Các giáo án, bài giảng của các thí sinh đạt giải tại Vòng chung khảo Hội thi Giảng viên lý luận chính trị giỏi toàn quốc năm 2022; Các bài viết về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh của Đảng phản bác quan điểm sai trái, thù địch của các chuyên gia, nhà khoa học; Cùng với đó là các bài viết chuyên sâu tổng kết thực tiễn, bổ sung lý luận về: Chủ nghĩa Mác-Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam; về phong trào Cộng sản và công nhân quốc tế; về một số trào lưu, học thuyết mới trên thế giới hiện nay;

Mục Nghiên cứu trao đổi đăng tải những nội dung: Những quan điểm mới của Đảng; Những vấn đề lý luận, thực tiễn; trao đổi nghiệp vụ, đấu tranh phê phán quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Mục Kiểm tra, đánh giá đăng tải những nội dung về Bộ câu hỏi trắc nghiệm 5 môn lý luận chính trị, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Nghị quyết các hội nghị Trung ương khóa XIII. Bộ câu hỏi trắc nghiệm Chuyên đề năm 2020 về “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.

Tham gia tìm hiểu vào các đề mục, tôi bị thu hút bởi có khá nhiều nội dung phong phú liên quan tới phần mà tôi được phân công giảng dạy, đặc biệt là mục Tư liệu, bài giảng. Hoặc trong mục “Nghiên cứu - trao đổi” tôi đọc được khá nhiều bài viết hay của các học giả có uy tín, sự trao đổi chuyên môn giữa các đồng nghiệp… Từ chỗ “ưu tiên” dành 15 phút cho việc nghiên cứu website, tôi bị thu hút và dành khá nhiều thời gian vào các nội dung liên quan tới phần giảng dạy. Đặc biệt, khi tham gia vào phần kiểm tra với thông qua bộ câu hỏi trắc nghiệm. Quá trình tự kiểm tra và đánh giá, tôi nhận thấy đây là một “cơ hội tốt” để bản thân tự nghiên cứu và học tập. Việc tham gia các bài kiểm tra, đánh giá với tôi cũng tự nhận thấy có khá nhiều cái “được”. Trước hết là tôi được cập nhật thêm kiến thức mới cho bản thân, nhiều nội dung của Nghị quyết dù đã được học tập song chưa thật sự chú ý tới nội dung cụ thể. Nhiều câu hỏi về nội dung của Nghị quyết có những câu khá cụ thể, chi tiết về các chỉ tiêu, nếu không mở lại Nghị quyết thì khó có thể tìm ra câu trả lời đúng. Mỗi lần mở lại Nghị quyết thì tôi lại có cơ hội đọc và nghiên cứu, bổ sung vào bài giảng thêm tính thuyết phục. Những câu trả lời sai, sau khi kiểm tra lại thì bản thân lại thêm một lần ghi nhớ. Nhiều câu hỏi về kiến thức cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được thiết kế khoa học, cô đọng, giúp cá nhân tôi được dịp kiểm tra lại kiến thức của bản thân, tránh sự “rơi rụng” kiến thức chuyên môn và các kiến thức liên quan, bổ trợ. Thiết nghĩ, đây cũng chính là việc làm thiết thực để mỗi cán bộ, đảng viên học tập và làm theo Bác ở tinh thần tự học, tự nghiên cứu.

Trường Chính trị tỉnh Kon Tum tổ chức lễ Khai giảng lớp Trung cấp lý luận chính trị - hành chính (Ảnh: Trường Chính trị tỉnh Kon Tum)

Từ góc độ nghiên cứu và tham gia vào Hệ thống thí điểm, dưới góc độ quan điểm cá nhân, tôi nhận thấy một số vấn đề rút ra từ nghiên cứu vấn đề này như sau:

Một là: mỗi cán bộ, đảng viên, giảng viên cần xác định mục đích và xây dựng động cơ học tập đúng đắn

Việc xác định mục đích và động cơ học tập đúng đắn là một yêu cầu đặt ra vô cùng quan trọng đối với mỗi cán bộ, đảng viên, giảng viên. Bởi lẽ khi xác định đúng mục đích và động cơ sẽ giúp mỗi người xác định học để làm gì và từ đó có phương pháp học tập đúng đắn. Việc tự học, cập nhật kiến thức trên Internet là một “cơ hội” rất tốt đối với mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là các giảng viên trường Chính trị tỉnh/thành phố, giúp cho mỗi giảng viên thêm chắc chắn về chuyên môn, có sự bổ sung, cập nhật các nội dung mới của Nghị quyết vào bài giảng, tổng kết thực tiễn và đưa Nghị quyết vào cuộc sống một cách hiệu quả.

Xác định mục đích học tập qua việc cập nhật kiến thức trên Internet đối với mỗi giảng viên không chỉ xuất phát từ nhiệm vụ chuyên môn được giao mà còn phải từ nhu cầu học tập của mỗi người. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đưa ra tôn chỉ: Chúng ta phải học và hoạt động cách mạng suốt cuộc đời… Còn sống thì còn phải học, còn phải hoạt động cách mạng(3) . Chính thông qua quá trình tự học, mỗi người sẽ nâng cao thêm tầm hiểu biết và năng lực của mỗi cá nhân ngày càng được nâng cao. Điều này sẽ đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đa dạng và ngày càng nặng nề của sự nghiệp cách mạng, mỗi người cán bộ phải hiểu rõ mình còn thiếu kiến thức gì trong khi thực hiện nhiệm vụ, để bổ sung kịp thời. Đồng thời, việc nâng cao năng lực lý luận cũng chính là mỗi người tự tạo cho bản thân mình “đề kháng” để nhận diện và phản bác lại các điểm sai trái, phản động của các thế lực thù địch nhằm chống phá, hạ bệ uy tín của Đảng, phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng. Thiết nghĩ, trong bối cảnh mới hiện nay lời Bác dặn vẫn còn vẹn nguyên: “Nếu không chịu khó học thì không tiến bộ được. Không tiến bộ là thoái bộ (…) mình mà không chịu khó học thì lạc hậu, mà lạc hậu thì bị đào thải, tự mình đào thải mình”(4). Điều đó sẽ làm tổn hại đến chính uy tín và danh dự của mình cũng như đến danh dự và uy tín của tổ chức.

Hai là: Trong tự học mỗi người cần phải có kế hoạch, sắp xếp thời gian học tập hợp lý, phải kiên trì, bền bỉ để đạt được kế hoạch đề ra.

Từ sự nghiên cứu của bản thân, trong quá trình tự học, cập nhật kiến thức lý luận trên Internet, bản thân mỗi người cần phải có kế hoạch học tập và nghiên cứu một cách hợp lý. Sở dĩ, ngoài tự học và cập nhật kiến thức còn phải dành thời gian thực hiện các nhiệm vụ được phân công. Do đó, việc lên thời gian học tập phù hợp là việc làm cần thiết. Theo quan điểm cá nhân, nên dành thời gian từ 1,5 đến 2 giờ đồng hồ/ngày để nghiên cứu các vấn đề quan tâm trên website. Đối với việc kiểm tra, làm 25 câu hỏi trắc nghiệm, chúng ta nên dành 30 phút cho mỗi lần tự kiểm tra. Làm bằng chính khả năng của mình, để đánh giá sự tập trung và nghiêm túc của bản thân trong việc nghiên cứu lý luận. Nếu trong quá trình làm bài kiểm tra không đạt yêu cầu, có thể xem lại bài thi của mình, kiểm tra xem các câu sai và vì sao sai. Điều hay ở phần mềm này là cho phép người học được tự kiểm tra lại, tuy nhiên theo ý kiến cá nhân tôi, việc kiểm tra lại không nên quá 5 lần. Bởi lẽ, càng kiểm tra lại nhiều lần người học sẽ nhanh chóng trở nên không tập trung cho những câu hỏi tiếp theo (do liên quan tới yếu tố tâm lý), việc làm đi làm lại một nội dung sẽ dễ gây nhàm chán, làm giảm hứng thú trong nghiên cứu của người học. Việc làm đi làm lại quá nhiều lần cũng sẽ khiến người học có tư tưởng làm cho qua, cho có do đó ảnh hưởng tới mục đích nghiên cứu chung.

 Khi đã đề ra kế hoạch học tập thì phải có sự quyết tâm để học tập, nghiên cứu đạt hiệu quả. Quyết tâm này thuộc về ý chí của mỗi người, nếu không thật sự quyết tâm và tập trung thì người học khó có thể đạt được mục tiêu đề ra. Việc tham gia thực hiện các bài kiểm tra trên website là cách để cho người học tự bổ sung kiến thức cho bản thân mình. Từ thực tế của bản thân, tôi nhận thấy sự quyết tâm, kiên trì và có kế hoạch học tập phù hợp rất quan trọng để mỗi người tự hoàn thiện việc tự học, nghiên cứu, cập nhật kiến thức của mình.

Ba là: Học phải đi đôi với hành, lý luận cần liên hệ với thực tiễn

Trong quá trình tự học, việc thực hiện nguyên tắc “Học đi đôi với hành” là một nội dung rất quan trọng. Bởi nếu lý luận chỉ dừng lại trên sách vở thì không thể soi chiếu thực tiễn và kiểm nghiệm tính đúng đắn của lý luận. Học đi đôi với hành là một vấn đề thời sự, thường xuyên, tất yếu đối với tất cả người học. Đặc biệt, đối với mỗi giảng viên trường Chính trị thì cần phải có sự vận dụng một cách phù hợp tùy vào nội dung mỗi bài giảng của mình. Thông qua việc nắm vững lý luận, người giảng viên cần phải đưa những quan điểm, vấn đề lý luận đó vào trong từng bài giảng cụ thể, phân tích, làm rõ, đánh giá đúng những vấn đề đã làm được và những hạn chế trong thực tiễn đang phát sinh đặc biệt đối với việc nghiên cứu các Nghị quyết của Đảng. Việc gắn lý luận với thực tiễn giúp mỗi bài giảng của giảng viên không trở nên “xơ cứng” về mặt lý luận mà mang “hơi thở” của thực tiễn, phản ánh những yêu cầu mà thực tiễn vận động với nhiều những đòi hỏi mới.

Từ sự “trải nghiệm” của bản thân khi tham gia vào Hệ thống thí điểm, tôi nhận thấy, việc tự học, nghiên cứu, cập nhật kiến thức trên Internet của mỗi cán bộ, đảng viên, giảng viên các trường Chính trị, trung tâm bồi dưỡng Chính trị là một yêu cầu cần thiết đặt ra trong bối cảnh mới hiện nay. Thông qua việc tự học tập, nghiên cứu giúp mỗi người tự nâng cao trình độ của bản thân, đây cũng là tiêu chuẩn để đánh giá sự nghiêm túc trong công tác chuyên môn, trình độ lý luận chính trị của mỗi người. Trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp cách mạng, nếu mỗi cán bộ, đảng viên không tự vươn lên, không tự mình cố gắng hoàn thiện trình độ chuyên môn, nghiệp vụ thì sẽ khó thích ứng với những biến đổi mới của xã hội, điều đó sẽ làm cho bản thân mỗi người trở nên tụt hậu, dễ dàng đưa đến những nhận thức lệch lạc và hành động không đúng chuẩn mực của người cán bộ, đảng viên./.

Th.S Triệu Thị Bạch Vân

Trường Chính trị tỉnh Tuyên Quang

Chú thích:

(1)Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011, tập 5

 (2)Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011, tập 14, tr 485

(3)Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nx.Chính trị quốc gia, H.2011, t.15, tr.133

 (4)Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 5