Bảo tàng Trường Sa - Điểm nhấn văn hóa, lịch sử

Ngày 29-4, công trình Bảo tàng Trường Sa (xã Cam Lâm) được động thổ đúng dịp kỷ niệm 51 năm Giải phóng quần đảo Trường Sa (29-4-1975 - 29-4-2026), đáp ứng sự mong đợi của Nhân dân. Đây là thiết chế văn hóa quan trọng của tỉnh và cả nước, phục vụ nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, trưng bày; đồng thời tuyên truyền giáo dục về biển, đảo Trường Sa và quá trình bảo vệ chủ quyền của Nhân dân Việt Nam. 

Khu vực sẽ xây dựng Bảo tàng Trường Sa.

Công trình văn hóa thiết thực

Khánh Hòa có đường bờ biển dài nhất nước và có khoảng 200 đảo lớn, nhỏ; trong đó quần đảo Trường Sa - vùng lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc là di sản thiên nhiên, văn hóa vô giá trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam; "pháo đài" vững chắc thể hiện chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam chưa có một bảo tàng nào nghiên cứu, trưng bày, giới thiệu chuyên sâu về lịch sử, văn hóa biển, đảo Trường Sa. Do đó, việc xây dựng Bảo tàng Trường Sa trong giai đoạn hiện nay vừa mang tính cấp thiết, vừa là nhu cầu, mong muốn của các tầng lớp Nhân dân.

Phối cảnh công trình Bảo tàng Trường Sa nổi bật giữa không gian khu vực Bãi Dài.

Công trình Bảo tàng Trường Sa được xây dựng trên khu đất có diện tích khoảng 1,71ha, trong đó diện tích khối nhà trung tâm khoảng 3.873m², gồm 3 tầng nổi và 1 tầng hầm. Thiết kế tổng thể hình khối kiến trúc công trình gồm 3 nhánh vươn mình từ đất liền hướng ra Trường Sa - Biển Đông. Tổng mức đầu tư công trình gần 300 tỷ đồng, nguồn kinh phí do Công ty Cổ phần Vinhomes tài trợ 100%. Sau khi hoàn thành vào quý I/2028, doanh nghiệp sẽ bàn giao toàn bộ công trình cho UBND tỉnh (hoặc đơn vị được tỉnh chỉ định) quản lý, vận hành theo quy định. Bảo tàng Trường Sa sau khi hoàn thành sẽ kết nối với Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma tạo thành quần thể công trình ý nghĩa về Trường Sa.

Phối cảnh công trình Bảo tàng Trường Sa nổi bật giữa không gian khu vực Bãi Dài.

“Bảo tàng Trường Sa sẽ là nơi nghiên cứu, bảo tồn và giới thiệu về văn hóa biển, đảo Khánh Hòa một cách sâu sắc nhất. Đây cũng sẽ là một địa chỉ đỏ, điểm đến quan trọng của tỉnh trong vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di sản thiên nhiên, văn hóa của Trường Sa, góp phần giáo dục truyền thống, phổ biến tri thức cho cộng đồng, nhất là giới trẻ”, chị Nguyễn Thị Kim Ngữ (Tổ 3 Vĩnh Điềm, phường Tây Nha Trang) kỳ vọng.

Bảo tàng hiện đại, đa năng

Song song với việc xây dựng Bảo tàng Trường Sa, hoạt động sưu tầm hình ảnh, tư liệu, tài liệu, hiện vật, phương án trưng bày, giới thiệu cũng được triển khai thực hiện. Bảo tàng Trường Sa được định hướng thành một thiết chế văn hóa - giáo dục đa năng, tổng hợp, hiện đại, độc đáo và đáp ứng tốt nhất nhu cầu phục vụ công chúng. Nơi đây sẽ là không gian trưng bày thường xuyên, trưng bày chuyên đề trong nhà và ngoài trời xứng tầm với tên gọi và mục tiêu hướng tới của bảo tàng. Trong đó, chú trọng sử dụng công nghệ và trang thiết bị kỹ thuật tiên tiến nhằm phát huy hết giá trị của các hình ảnh, tư liệu, tài liệu, hiện vật. “Bảo tàng Trường Sa sẽ là một bảo tàng hiện đại, độc đáo, có tính chuyên nghiệp, bảo đảm tính khoa học, khách quan nhằm phản ánh thực tiễn lịch sử, pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với biển, đảo Trường Sa. Qua hoạt động trưng bày sẽ cung cấp những kiến thức khoa học về biển, đảo; tạo dựng một nơi lưu trữ, bảo quản, trưng bày, giới thiệu về các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam đối với khu vực biển, đảo Trường Sa; hình thành một điểm đến mới về văn hóa, du lịch, lịch sử trên địa bàn tỉnh”, ông Nguyễn Thanh Phong - Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết.

Những phối cảnh bên ngoài của công trình Bảo tàng Trường Sa.

Về không gian trưng bày, công trình sẽ tận dụng và liên kết hài hòa 3 phân khu không gian tự nhiên để hình thành nên một “Khu Trường Sa”, gồm: Không gian Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma - tòa nhà Bảo tàng Trường Sa - không gian ngoài trời của Bảo tàng Trường Sa. Nội dung trưng bày thường xuyên của Bảo tàng Trường Sa sẽ được tổ chức theo các chủ đề, câu chuyện lớn, trọng tâm là giới thiệu lịch sử xác lập, gìn giữ, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trên Biển Đông nói chung, khu vực biển, đảo Trường Sa nói riêng.

Đối với không gian ngoài trời của Bảo tàng Trường Sa sẽ hình thành nên một công viên phủ bóng cây xanh mang đậm dấu ấn thực vật biển, đảo; những khu vực giới thiệu động vật đặc trưng biển, đảo, qua đó phản ánh sinh động cảnh quan Trường Sa. Những tác phẩm được giới thiệu ở không gian ngoài trời mang tính nghệ thuật cao, phản ánh tinh thần bảo vệ, giữ vững chủ quyền Trường Sa. Đồng thời, đây cũng là không gian thuận tiện cho du khách nghỉ ngơi, thưởng ngoạn, vui chơi. Toàn bộ khu vực là một không gian thân thiện với công chúng, không hạn chế tầm nhìn và có kết nối với khu vực bãi biển. Thiết kế của không gian ngoài trời mang đến cảm giác cho khách tham quan như được đến với Trường Sa.

Phối cảnh không gian trưng bày bên trong Bảo tàng Trường Sa.

Ông Nguyễn Thanh Phong cho biết: “Chúng tôi xác định hoạt động trưng bày ở Bảo tàng Trường Sa sau khi công trình được xây dựng xong là nhiệm vụ trọng tâm của đơn vị. Chính vì thế, trong tháng 11 và 12-2025, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Bảo tàng tỉnh đã tiến hành khảo sát, nghiên cứu lập danh mục sưu tầm tư liệu, hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Trường Sa. Chúng tôi đã liên hệ được với 11 đơn vị trong cả nước đồng ý cung cấp thông tin, qua đó đã thu thập, lập danh mục 1.154 hình ảnh, tài liệu, tư liệu, hiện vật. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu để đi khảo sát, nghiên cứu ở các đơn vị khác, đề xuất phương án đưa các hình ảnh, tư liệu, tài liệu, hiện vật trong danh mục sưu tầm về phục vụ công tác trưng bày, giới thiệu tại Bảo tàng Trường Sa”.

GIANG ĐÌNH